Tối ưu hóa Hướng nghiệp trải nghiệm cùng JOBEX

Chắc hẳn cha mẹ đều nghe qua khái niệm “Giáo dục hướng nghiệp” trong chương trình Trung học Phổ thông dành cho con. Tuy nhiên, khi tiếp cận với thực tế, JOBEX nhận thấy rằng cha mẹ tỏ ra khá mơ hồ, thậm chí không biết con mình đang trải nghiệm hoạt động hướng nghiệp trong giờ học chính thức tại trường. Thế nên, trong bài viết lần này, JOBEX sẽ giúp các bậc phụ huynh tìm hiểu cụ thể hơn về hoạt động Giáo dục hướng nghiệp, đồng thời giới thiệu cách thức JOBEX tối ưu hóa hoạt động “Hướng nghiệp trải nghiệm” nhằm khắc phục các hạn chế nặng tính lý thuyết tại các lớp học định hướng nghề nghiệp hiện nay.

Bài viết sẽ cung cấp cho cha mẹ các kiến thức sau:

  1. Mục đích của giáo dục hướng nghiệp
  2. Các hình thức hướng nghiệp tại trường THPT
  3. Thực trạng và hạn chế của hướng nghiệp tại trường THPT
  4. Cách JOBEX tối ưu hóa “hướng nghiệp trải nghiệm”
  5. Chuỗi giá trị bổ sung của chương trình JOBEX

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu các hình thức giáo dục hướng nghiệp tại trường THPT, cha mẹ cần nắm rõ mục đích chính của việc giáo dục hướng nghiệp dành cho con.

1. Mục đích của giáo dục hướng nghiệp

Giáo dục hướng nghiệp nhằm phát triển và bồi dưỡng phẩm chất nhân cách nghề nghiệp cho học sinh, giúp các em hiểu mình, hiểu yêu cầu của nghề; định hướng cho học sinh đi vào những lĩnh vực mà xã hội đang có nhu cầu. Chính vì tầm quan trọng này của công tác giáo dục hướng nghiệp nên Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chương trình giáo dục cấp Trung học phổ thông được ban hành theo Quyết định số 16/2006/QĐ – BGDĐT vào ngày 05/05/2006 và đưa vào giảng dạy ngay từ lớp 10 kể từ năm 2006. Tuy nhiên, trên thực tế, các hoạt động hướng nghiệp tại trường vẫn chưa thể khơi gợi cho các con mong muốn nâng cao kỹ năng định hướng nghề nghiệp, tìm hiểu thị trường lao động trong tương lai.

2. Các hình thức hướng nghiệp tại trường THPT

Giáo dục hướng nghiệp, tư vấn nghề nghiệp tại bậc trung học là quá trình giúp người học định hình kiến thức, năng lực, kỹ năng và thái độ dựa trên cơ sở tìm hiểu gốc rễ những giá trị thật sự bên trong bản thân. Tại trường học, quá trình này thường được tổ chức thông qua các hình thức sau đây: 

a. Hướng nghiệp thông qua các môn học

Huong nghiep mon hoc
Nguồn: Báo Khánh Hòa online

Thông qua việc giảng dạy kiến thức đặc trưng của từng môn học, giáo viên có thể lồng ghép vào đó các ngành nghề liên quan mà học sinh có thể dùng tri thức và kĩ năng đã học để áp dụng vào thực tế.

b. Hướng nghiệp thông qua dạy nghề phổ thông, lao động kỹ thuật và lao động sản xuất

Nguồn: Báo Người lao động

Những lớp học được tổ chức với việc học sinh có thể thực hành những kiến thức đã học hay sử dụng các công cụ lao động qua nhiều phân môn như: trồng trọt, chăn nuôi, may vá, kĩ thuật điện,…

c. Hướng nghiệp bằng hình thức giới thiệu các ngành, nghề và hướng dẫn chọn nghề thông qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp

Đây thường là những buổi sinh hoạt chung để chia sẻ về các ngành nghề, định hướng nghề nghiệp và giải đáp thắc mắc cho học sinh.

Nguồn: Kênh tuyển sinh

d. Hướng nghiệp qua các hoạt động tham quan, ngoại khóa, các hoạt động tư vấn nghề nghiệp, hướng dẫn từ gia đình và các tổ chức xã hội

Việc tổ chức các chuyến tham quan thực tế giúp các em có một cái nhìn cụ thể thể hơn về ngành nghề đó và những yêu cầu kèm theo, từ đó mà đánh giá năng lực của bản thân, điều kiện và truyền thống của gia đình có phù hợp hay không.

Nguồn: Trung tâm Hướng nghiệp Sinh viên
Nguồn: Tỉnh Đoàn Quảng Nam

3. Thực trạng và hạn chế của hướng nghiệp tại trường THPT

Qua các hoạt động trên, ta có thể thấy rằng công tác hướng nghiệp luôn được chú trọng đầu tư tổ chức về cả mặt nội dung lẫn hình thức. Những buổi hướng nghiệp thường xuyên được tổ chức và nhận được sự quan tâm cao từ giáo viên và học sinh. Nhưng công tác hướng nghiệp tại trường hiện nay có thực sự đáp ứng đủ nhu cầu mà chúng ta vẫn thường mong đợi? Nhất là tính “trải nghiệm” trong hoạt động? JOBEX xin được phép đưa ra 1 số thực trạng đã tìm hiểu được. 

  • Theo một nghiên cứu tại trường Ten Lơ Man (Quận 1, tp. HCM) cho thấy: “hầu hết các kế hoạch giáo dục hướng nghiệp của nhiều năm giống hệt nhau, chỉ khác về thời gian năm học. Rõ ràng, quá trình vận dụng các biện pháp lập kế hoạch hoạt động còn mang nặng tính chủ quan, hình thức, đối phó; vận dụng một cách dập khuôn, máy móc; chưa thực sự được đầu tư triệt để, khoa học, sáng tạo và chưa xem xét đến yếu tố có phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của mỗi trường hay không.”
  • Các trường phổ thông hiện nay không có biên chế chính thức làm công tác tư vấn/hướng nghiệp nên học sinh và giáo viên không có được sự trợ giúp cần thiết về chuyên môn. Thiếu các phương tiện cần thiết như tài liệu tham khảo cập nhật, phòng tham vấn, trang bị lưu trữ hồ sơ, công cụ chẩn đoán nên không thể tạo lập được hồ sơ tư vấn cho học sinh. 
  • Hình thức tư vấn hiện nay chủ yếu được thực hiện theo nhóm rất lớn (toàn trường hoặc một khối lớp) nên gần như không có tương tác thực sự với học sinh, trả lời hay giải đáp được các thắc mắc của học sinh. 
  • Số lượng ngành nghề đề cập trong nội dung giáo dục hướng nghiệp còn hạn chế, những ngành nghề về nghệ thuật, nghề truyền thống chưa được quan tâm, những chủ đề tham quan, giao lưu ít khả thi… dẫn đến việc học sinh không hào hứng với hoạt động giáo dục hướng nghiệp.

Có quá nhiều bất cập và thách thức đối với việc hướng nghiệp tại trường và mang tính “trải nghiệm” vào các hoạt động thì càng khó hơn. Khi thời gian dạy tại trường rất hạn chế và được dùng gần hết để truyền tải cho kịp chương trình của các môn văn hóa. Vậy “Hướng nghiệp trải nghiệm JOBEX” làm sao có thể tối ưu hóa được giáo dục hướng nghiệp tại trường?

4. Cách JOBEX tối ưu hóa Hướng nghiệp trải nghiệm

Hiện tại, JOBEX đang tiến hành nghiên cứu và tổ chức các chương trình hướng nghiệp đa dạng nội dung và hình thức song vẫn giữ được cốt lõi là hướng đến giải pháp cá nhân hóa, bao gồm ba hoạt động chính. Ba hoạt động này được tổ chức linh hoạt, đa dạng, kết hợp giữa online và offline tùy thuộc vào nhu cầu của nhóm học sinh cũng như cách phân loại trải nghiệm của JOBEX.

Hoạt động 1: Học kỹ năng tự nhận thức bản thân (câu hỏi Tôi là ai?)

 Mục đích: Hành trang cho học sinh khả năng, năng lực tự nhận thức bản thân thông qua việc biết lắng nghe, quan sát suy nghĩ, hành động và phản ứng của bản thân. Đồng thời, biết tự đánh giá, phản ánh chính mình thông qua mối quan hệ gắn bó với người khác.

Nội dung: Nghiên cứu, ứng dụng và sáng tạo các hoạt động tập thể từ lý thuyết Giáo dục ngoài trời (Outdoor Education) tác giả [Gilbertson, Ken, Bates, Timothy, McLaughlin, Terry, Ewert, Alan], các hoạt động cá nhân từ lý thuyết, bài tập thực hành Sự tự thấu cảm (Self-compassion) và Trí thông minh cảm xúc (Emotional Intelligence) của Giáo dục tích cực (Positive Education).

Hoạt động 2: Trải nghiệm dự án thực tế (Câu hỏi Tôi có thể làm gì?)

Mục đích: Tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội cọ xát dự án thực tế, từ đó soi chiếu điểm mạnh, điểm hạn chế hay các giá trị của bản thân bằng việc tham gia trải nghiệm dự án có yếu tố liên môn của 3 trụ cột chính: Khoa học, Kinh tế, Xã hội. Thông qua đó, trang bị cho học sinh bộ kỹ năng, kiến thức sâu, rộng toàn diện để có thể áp dụng linh hoạt vào nhiều ngành nghề, đặc biệt trong bối cảnh phát triển không ngừng của Việt Nam cũng như tình thế bất ổn trước những phát minh khoa học, công nghệ. 

Nội dung: Nghiên cứu, ứng dụng và sáng tạo từ các lý thuyết Học tập liên môn, Giáo dục khai phóng, Hướng nghiệp 4.0, Học tập theo hiện tượng (Phenomena learning), Học tập trải nghiệm (David Kolb).

Hoạt động 3: Kết nối cố vấn (câu hỏi Tôi nên chuẩn bị gì?)

Mục đích: Đồng hành, hỗ trợ học sinh có bước tiến nhanh hơn và khôn ngoan hơn trên hành trình sự nghiệp sau khi đã biết tự khám phá bản thân cũng như trải nghiệm có cái nhìn thực tế.

 Nội dung: Tổ chức các buổi cố vấn 1-1 giữa học sinh và cố vấn chuyên môn trong lĩnh vực nghề nghiệp cụ thể dựa theo nhu cầu tìm hiểu ngành nghề cụ thể của học sinh cũng như tiêu chí kết nối của JOBEX. 

 Hướng nghiệp trải nghiệm JOBEX là một trong những hình thức hướng nghiệp bổ sung bên cạnh các lý thuyết giáo dục hướng nghiệp tại trường. Để các con có được một cái nhìn thực tế về thị trường việc làm cùng những trải nghiệm quý báu, cha mẹ có thể tham khảo các tài liệu và bài viết khác tại trang web của JOBEX để có thêm nhiều thông tin chuyên môn cho quá trình hướng nghiệp cùng con.

Tài liệu tham khảo:

  • Đề tài nghiên cứu “Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh” Nguyễn Thị Thanh Ly 
  • Đề tài nghiên cứu “Thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp ở các trường trung học phổ thông Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh” Trần Thị Thơm. 

Mời các bạn đón đọc bài viết mới nhất của JOBEX tại:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *